Goldwasser Exchange

+32 (0)2 533 22 40
Van maandag tot vrijdag vanaf 08u30 tot 18u

Toegang klant

Welk soort voorwaarde kan men in een schenking inlassen?

Er bestaan talrijke en gediversifieerde oplossingen voor successieplanning. Om u te helpen zich er wegwijs in te maken zal Goldwasser Exchange elke maand een bijzondere techniek behandelen. Het artikel van deze maand zal u uiteenzetten hoe de invoering van bepaalde voorwaarden toelaat een schenking aan verschillende criteria te koppelen.

Volgende maand zullen wij de mogelijkheid onderzoeken om een schenking met voorbehoud van vruchtgebruik te doen.

In ons laatste artikel gewijd aan schenkingen, hebben wij gezien dat het volledig denkbaar is lasten van financiële of andere aard aan de begunstigde van een schenking op te leggen. Een schenker beschikt bovendien over de mogelijkheid om zijn schenking aan voorwaarden te koppelen.
  

Wat is een schenking onder voorwaarde?

Een schenking wordt voorwaardelijk genoemd wanneer zij van de verwezenlijking van een toekomstige en onzekere gebeurtenis afhangt.

In sommige gevallen zal er bepaald worden dat de schenking slechts zal uitgevoerd worden als de voorwaarde wordt verwezenlijkt. Men zal dan spreken over een opschortende voorwaarde. De toegekende schenking bestaat vanaf het moment waarop zij wordt toegekend, maar haar uitvoering wordt opgeschort zolang de voorwaarde niet in vervulling is gegaan. Indien de voorwaarde nooit in vervulling gaat zal de toegekende schenking nooit uitgevoerd worden. Voorbeeld: Ik geef je 50.000 als ik de loterij win.

In andere gevallen, zal de schenking direct en ten volle uitgevoerd worden. De vervulling van de voorwaarde zal dan als gevolg hebben de schenking te “herroepen”, of in de omgangstaal haar teniet te doen. Als de voorwaarde nooit in vervulling gaat, zal de schenking definitief bekrachtigd worden. Voorbeeld: Ik geef je meteen 50.000 €, maar de schenking zal teniet gedaan worden als jij voor mij overlijdt.

Het verschil tussen een last en een voorwaarde

Ter herinnering, heeft een schenkingslast ten doel een specifieke verplichting in hoofde van de begunstigde (zie ons vorig artikel) te doen ontstaan. De voorwaarde impliceert in principe geen enkele verplichting in hoofde van laatstgenoemde. Hij/zij moet enkel hopen dat de voorwaarde in vervulling gaat in geval van opschortende voorwaarde, of niet in vervulling gaat in geval van ontbindende voorwaarde.

De grens tussen lasten en voorwaarden kan echter zeer vaag worden wanneer de verwezenlijking van een voorwaarde volledig of gedeeltelijk afhangt van het gedrag van de begunstigde van de schenking (bijvoorbeeld: Ik geef je 50 als jij je neef bezoekt).

Voorbeeld van een schenking onder ontbindende voorwaarde: de conventionele terugkeer

Het gaat hier waarschijnlijk om de ontbindende clausule die men meest in schenkingsakten terugvindt. Waar gaat het om? Het gaat om een ontbindende voorwaarde waaronder, na afloop, een toegekende schenking geannuleerd zal worden bij vooroverlijden van de begiftigde.

Veronderstellen wij immers dat een vader van 70 jaar een schenking ten voordele van zijn zoon van 40 jaar uitvoert, die zelf getrouwd en vader van drie kinderen is. Wat zou er gebeuren in het geval dat de zoon vóór de vader zou komen te overlijden?

Bij gebrek aan clausule van conventionele terugkeer zullen de geschonken goederen in de nalatenschap van de begiftigde vallen. Dit gevolg zou ongunstig kunnen blijken, zowel vanuit burgerrechtelijk als fiscaal oogpunt:

  • Op burgerrechtelijk vlak: Overeenkomstig de regels van erfrechtelijke devolutie zal het erfdeel van de overledene naar zijn echtgenote voor het vruchtgebruik, en naar zijn kinderen voor de naakte eigendom gaan. De echtgenote van de overledene (de schoondochter) zal dus het vruchtgebruik van de goederen, die vooraf door de vader van de overledene werden geschonken, toegekend krijgen. Deze situatie zou aanleiding kunnen geven tot enkele frustraties.
  • Op fiscaal vlak zal de situatie niet rooskleuriger zijn. In zoverre de erfgenamen de tegoeden van de overledene via erfenis zullen verkrijgen, zullen zij ten volle onderworpen zijn aan de successierechten. Aldus zullen de goederen die in schenking door de overledene werden ontvangen, geglobaliseerd worden en onderworpen worden aan het progressief barema van de successierechten die tot 30% kunnen oplopen. Er dient eveneens te worden opgemerkt dat de registratierechten die eventueel bij de eerste schenking werden betaald niet teruggevorderd zullen kunnen worden.

De ontbindende voorwaarde maakt het mogelijk om een efficiënte oplossing te vinden voor deze problematiek. Immers, in geval van vooroverlijden van de begunstigde van de schenking, zal de schenker de mogelijkheid hebben de geschonken goederen in zijn vermogen te laten “terugkeren”.

Deze verrichting zal niet onderworpen zijn aan successierechten want de terugkeer van de goederen zal volgen uit een eenvoudige toepassing van de voorwaarden voor de schenking, en niet uit een verdeling van de nalatenschap van de overledene. Met andere woorden zal de vader van de overledene de goederen in zijn hoedanigheid van schenker, en niet als erfgenaam, terugkrijgen.

Als op een later moment de vader van de overledene het wenselijk acht dat de goederen die oorspronkelijk aan de zoon geschonken werden naar zijn kleinkinderen zouden terugkeren, zal hij een schenking rechtstreeks ten voordele van deze laatsten kunnen uitvoeren.
  

Voorbeeld van een schenking onder opschortende voorwaarde: de schenkingen onder opschortende voorwaarde van vooroverlijden van de schenker

Een dergelijke schenking zou erin kunnen bestaan een goed te schenken aan iemand, op voorwaarde dat laatstgenoemde niet vóór de schenker overlijdt. In dit geval zou de schenking tot het overlijden van de schenker opgeschort worden, en laatstgenoemde zou eigenaar van de goederen blijven tot zijn overlijden.

Gezien de “inschikkelijke” aard van dergelijke schenkingen, is de wetgever specifiek tussengekomen om het gebruik ervan te beperken.

De verschillende regionale codes van het successierecht bepalen immers dat de schenkingen gedaan onder de opschortende voorwaarde van vooroverlijden van de schenker onderworpen zullen zijn aan successierechten. Dit soort clausule moet dus met de grootste waakzaamheid gebruikt worden.
   

Grenzen

Behalve de algemene grenzen betreffende de openbare orde en de goede zeden (zie ons artikel betreffende schenkingen onder last), is het belangrijk om erop te wijzen dat een voorwaarde nooit “potestatief” kan zijn. De potestatieve voorwaarden zijn die waarvan de vervulling van de enkele wil van de schenker afhangt (bijvoorbeeld: Ik geef je dit goed op voorwaarde dat ik later niet van mening verander).

Bewijs

Als de schenking voor een notaris wordt verleden, worden de voorwaarden meestal in de notariële akte opgenomen. 

Als de schenking door bank- of handgift wordt gedaan, kunnen de voorwaarden worden opgenomen in een document ("pacte adjoint"), dat a posteriori de gedane schenking moet bevestigen en de eraan verbonden voorwaarden moet vermelden. 

Bij de schenking van waardepapieren moet een zekere timing in acht worden genomen en moeten bepaalde formaliteiten worden vervuld. De juridische afdeling van Goldwasser Exchange kan u bijstaan bij alle stappen. Wat wij voor u kunnen doen :

·         een nauwkeurige planning opstellen voor het verloop van de verschillende transacties (rekening openen, bankoverschrijving, overdracht van de waardepapieren, ...);

·         alle documenten in verband met de schenking opstellen, in overleg met de klant;

·         een optieclausule opstellen om de verrichting in de mate van het mogelijke veilig te stellen;

·         bijstand tijdens de volledige procedure.

Wenst u nog meer inlichtingen? Neem gerust contact op met de juridische afdeling van Goldwasser Exchange: telefonisch op het nummer 02/533.22.40 of via e-mail aan legal@goldwasserexchange.be